- Algues, plantes et cyanobactéries marines
- 1 ALGUES
- 1 ALGUES
- 1.1 ALGUES BRUNES
- 1.1 ALGUES BRUNES
- 1.1.1 Algues brunes aplaties
- 1.1.1 ALGUES BRUNES APLATIES
- 1.1.1.1 Algues brunes aplaties avec flotteurs
- 1.1.1.2 Algues brunes aplaties sans flotteurs
- 1.1.1.2 ALGUES BRUNES APLATIES SANS FLOTTEURS
- 1.1.1.2... Cutleria multifida (Cutleria multifida)
- 1.1.1.2... Desmarestia aculeata (Desmarestia aculeata)
- 1.1.1.2... Desmarestia ligulata (Desmarestia ligulata)
- 1.1.1.2... Dictyopteris polypodioides (Dictyopteris polypodioides)
- 1.1.1.2... Dictyota dichotoma, Dictyota spiralis (Dictyota dichotoma, Dictyota spiralis)
- 1.1.1.2... Fucus serratus (Fucus serratus)
- 1.1.1.2... Fucus spiralis, Fucus guiryi (Fucus spiralis, Fucus guiryi)
- 1.1.1.2... Fucus vesiculosus var. linearis (Fucus vesiculosus var. linearis)
- 1.1.1.2... Himanthalia elongata (Himanthalia elongata)
- 1.1.1.2... Padina pavonica (Padina pavonica)
- 1.1.1.2... Pelvetia canaliculata (Pelvetia canaliculata)
- 1.1.1.2... Punctaria latifolia (Punctaria latifolia)
- 1.1.1.2... Taonia atomaria (Taonia atomaria)
- 1.1.2 Algues brunes composées
- 1.1.2 ALGUES BRUNES COMPOSEES
- 1.1.2... Alaria esculenta (Alaria esculenta)
- 1.1.2... Laminaire digitata (Laminaria digitata)
- 1.1.2... Laminaria hyperborea (Laminaria hyperborea)
- 1.1.2... Laminaria ochroleuca (Laminaria ochroleuca)
- 1.1.2... Saccharina latissima (Saccharina latissima)
- 1.1.2... Saccorhiza polyschides (Saccorhiza polyschides)
- 1.1.2... Undaria pinnatifida (Undaria pinnatifida)
- 1.1.2... Algues brunes composées jeunes
- 1.1.2... Algues brunes composées en fragments
- 1.1.3 Algues brunes cylindriques
- 1.1.3 ALGUES BRUNES CYLINDRIQUES
- 1.1.3.1 Algues brunes cylindriques avec des flotteurs
- 1.1.3.1 ALGUES BRUNES CYLINDRIQUES AVEC FLOTTEURS
- 1.1.3.1... Cystoseira foeniculacea (Cystoseira foeniculacea)
- 1.1.3.1... Cystoseira humilis (Cystoseira humilis)
- 1.1.3.1... Cystoseira sensu lato (Cystoseira sensu lato)
- 1.1.3.1... Ericaria selaginoides (Ericaria selaginoides)
- 1.1.3.1... Gongolaria baccata (Gongolaria baccata)
- 1.1.3.1... Sargassum muticum (Sargassum muticum)
- 1.1.3.1... Treptacantha nodicaulis (Treptacantha nodicaulis)
- 1.1.3.2. Algues brunes cylindriques sans flotteurs
- 1.1.3.2 ALGUES BRUNES CYLINDRIQUES SANS FLOTTEURS
- 1.1.3.2... Bifurcaria bifurcata (Bifurcaria bifurcata)
- 1.1.3.2... Chorda filum (Chorda filum)
- 1.1.3.2... Cladostephus spongiosus (Cladostephus spongiosus)
- 1.1.3.2... Halopteris filicina (Halopteris filicina)
- 1.1.3.2... Halopteris scoparia (Halopteris scoparia)
- 1.1.4 Algues brunes sphériques
- 1.1.5 Algues brunes tubulaires
- 1.2 ALGUES ROUGES
- 1.2 ALGUES ROUGES
- 1.2.1 Algues rouges aplaties
- 1.2.1 ALGUES ROUGES APLATIES
- 1.2.1.1 Algues rouges aplaties entières ou divisées
- 1.2.1.1 ALGUES ROUGES APLATIES ENTIERES OU PEU DIVISEES
- 1.2.1.1.1 Algues rouges aplaties entières ou divisées avec des nervures
- 1.2.1.1.1 ALGUES ROUGES APLATIES ENTIERES OU DIVISEES AVECS NERVURES
- 1.2.1.1.1... Apoglossum ruscifolium (Apoglossum ruscifolium)
- 1.2.1.1.1... Cryptopleura ramosa (Cryptopleura ramosa)
- 1.2.1.1.1... Delesseria sanguinea (Delesseria sanguinea)
- 1.2.1.1.1... Erythroglossum laciniatum (Erythroglossum laciniatum)
- 1.2.1.1.1... Hypoglossum hypoglossoides (Hypoglossum hypoglossoides)
- 1.2.1.1.1... Membranoptera alata (Membranoptera alata)
- 1.2.1.1.1... Phycodrys rubens (Phycodrys rubens)
- 1.2.1.1.1... Polyneura bonnemaisonii (Polyneura bonnemaisonii)
- 1.2.1.1.2 Algues rouges aplaties entières ou divisées sans nervures
- 1.2.1.1.2 ALGUES ROUGES APLATIES ENTIERES OU DIVISEES SANS NERVURES
- 1.2.1.1.2... Acrosorium ciliolatum (Acrosorium ciliolatum)
- 1.2.1.1.2... Ahnfeltiopsis devoniensis (Ahnfeltiopsis devoniensis)
- 1.2.1.1.2... Calliblepharis ciliata (Calliblepharis ciliata)
- 1.2.1.1.2... Calliblepharis jubata (Calliblepharis jubata)
- 1.2.1.1.2... Chondrus crispus (Chondrus crispus)
- 1.2.1.1.2... Dilsea carnosa (Dilsea carnosa)
- 1.2.1.1.2... Gracilaria multipartita (Gracilaria multipartita)
- 1.2.1.1.2... Grateloupia turuturu (Grateloupia turuturu)
- 1.2.1.1.2... Gymnogongrus crenulatus (Gymnogongrus crenulatus)
- 1.2.1.1.2... Mastocarpus stellatus (Mastocarpus stellatus)
- 1.2.1.1.2... Metacallophyllis laciniata (Metacallophyllis laciniata)
- 1.2.1.1.2... Nitophyllum punctatum (Nitophyllum punctatum)
- 1.2.1.1.2... Palmaria palmata (Palmaria palmata)
- 1.2.1.1.2... Phyllophora crispa (Phyllophora crispa)
- 1.2.1.1.2... Polyopes lancifolius (Polyopes lancifolius)
- 1.2.1.1.2... Porphyra spp. (Porphyra spp.)
- 1.2.1.1.2... Rhodymenia pseudopalmata (Rhodymenia pseudopalmata)
- 1.2.1.2 Algues rouges aplaties filamenteuse ou divisées
- 1.2.1.2 ALGUES ROUGES APLATIES FILAMENTEUSES OU TRES DIVISEES
- 1.2.1.2... Chondracanthe teedei (Chondracanthus teedei)
- 1.2.1.2... Gelidium spp. (Gelidium corneum, Gelidium spinosum, Gelidium pulchellum)
- 1.2.1.2... Gelidium corneum (Gelidium corneum)
- 1.2.1.2... Gelidium pulchellum (Gelidium pulchellum)
- 1.2.1.2... Gelidium spinosum (Gelidium spinosum)
- 1.2.1.2... Gigartina pistillata (Gigartina pistillata)
- 1.2.3.2... Heterosiphonia plumosa (Heterosiphonia plumosa)
- 1.2.1.2... Lomentaria clavellosa (Lomentaria clavellosa)
- 1.2.1.2... Osmundea spp. (Osmundea spp.)
- 1.2.1.2... Osmundea osmunda (Osmundea osmunda)
- 1.2.1.2... Osmundea pinnatifida (Osmundea pinnatifida)
- 1.2.1.2... Omundea truncata, Osmundea œderi (Osmundea truncata, Osmundea œderi)
- 1.2.1.2... Plocamium spp. (Plocamium spp.)
- 1.2.1.2... Plumaria plumosa (Plumaria plumosa)
- 1.2.1.2... Pterosiphonia complanata (Pterosiphonia complanata)
- 1.2.1.2... Sphaerococcus coronopifolius (Sphaerococcus coronopifolius)
- 1.2.2 Algues rouges calcaires
- 1.2.3 Algues rouges cylindriques
- 1.2.3 ALGUES ROUGES CYLINDRIQUES
- 1.2.3.1 Algues rouges cylindriques articulées
- 1.2.3.2 Algues rouges cylindriques continues
- 1.2.3.2 ALGUES ROUGES CYLINDRIQUES CONTINUES
- 1.2.3.2... Ahnfeltia plicata (Ahnfeltia plicata)
- 1.2.3.2... Asparagopsis armata (Asparagopsis armata)
- 1.2.3.2... Bonnemaisonia hamifera (Bonnemaisonia hamifera)
- 1.2.3.2... Bornetia secundiflora (Bornetia secundiflora)
- 1.2.3.2... Catenella caespitosa (Catenella caespitosa)
- 1.2.3.2... Ceramium spp. (Ceramium spp.)
- 1.2.3.2... Chondracanthus acicularis (Chondracanthus acicularis)
- 1.2.3.2... Chondria capillaris (Chondria capillaris)
- 1.2.3.2... Chondria cœrulescens (Chondria cœrulescens)
- 1.2.3.2... Chondria dasyphylla (Chondria dasyphylla)
- 1.2.3.2... Chondria scintillans (Chondria scintillans)
- 1.2.3.2... Cystoclonium purpureum (Cystoclonium purpureum)
- 1.2.3.2... Dumontie contorta (Dumontia contorta)
- 1.2.3.2... Furcellaria lumbricalis (Furcellaria lumbricalis)
- 1.2.3.2... Gastroclonium ovatum (Gastroclonium ovatum)
- 1.2.3.2... Gracilaria bursa-pastori (Gracilaria bursa-pastori)
- 1.2.3.2... Gracilaria spp. (Gracilaria spp.)
- 1.2.3.2... Gracilariopsis longissima (Gracilariopsis longissima)
- 1.2.3.2... Grateloupia subpectinata (Grateloupia subpectinata)
- 1.2.3.2... Halopithys incurva (Halopithys incurva)
- 1.2.3.2... Halurus equisetifolius (Halurus equisetifolius)
- 1.2.3.2... Heterosiphonia plumosa (Heterosiphonia plumosa)
- 1.2.3.2... Hypnea musciformis (Hypnea musciformis)
- 1.2.3.2... Laurencia obtusa, Laurencia pyramidalis (Laurencia obtusa, Laurencia pyramidalis)
- 1.2.3.2... Nemalion elminthoides (Nemalion elminthoides)
- 1.2.3.2... Osmundea hybrida (Osmundea hybrida)
- 1.2.3.2... Polyides rotunda (Polyides rotunda)
- 1.2.3.2... Scinaia spp. (Scinaia spp.)
- 1.2.3.2... Solieria chordalis (Solieria chordalis)
- 1.2.3.2... Sphondylothamnion multifidum (Sphondylothamnion multifidum)
- 1.2.3.2... Vertebrata lanosa (Vertebrata lanosa)
- 1.3 ALGUES VERTES
- 1.3 ALGUES VERTES (Chlorophyceae)
- 1.3.1 Algues vertes aplaties
- 1.3.2 Algues vertes cylindriques
- 1.3.3 Algues vertes filamenteuses
- 1.3.4 Algues vertes sphériques
- 1.3.5 Algues vertes tubulaires
- 2 PHANÉROGAMES
- 3 CYANOBACTÉRIES
- 1 ALGUES
En savoir plus
Le programme Plages Vivantes
Plages Vivantes est un programme de recherches interdisciplinaires centré autour d'un observatoire participatif de la biodiversité des hauts de plages. Dans ce cadre, plusieurs protocoles de suivi de la biodiversité sur différents groupes taxonomiques associés à l'écosystème de la laisse de mer sont proposés à tous ceux qui souhaitent participer.
Le protocole ALAMER
ALAMER, pour Algues de la LAisse de MER, a pour objectif de suivre le volume et la composition en algues et plantes marines de la laisse de mer sur le littoral de la Mer du Nord, de la Manche et de l'Atlantique. Il se décline en plusieurs niveaux de participation :
Pour les scolaires ;
Pour tous ;
Pour les naturalistes.
Le protocole est le même pour tous les publics mais les niveaux d'identification proposés sont graduels. Ainsi, 40 (pour le littoral de l'Ouest de la France) et 36 (pour le littoral du Pays Basque) espèces ou groupes d'espèces sont proposés à l'identification pour les niveaux « scolaires » et « tous publics », et plus de 120 pour le niveau « naturaliste ».
La clé d'identification ALAMER « naturaliste »
La présente clé d'identification des algues et plantes marines de la laisse de mer permet de participer au protocole ALAMER au niveau « naturaliste ». L'identification des algues n'étant pas toujours aisée, d'autant plus lorsqu'elles sont échouées, la clé a pour objectif de guider les participants dans l'identification des taxons (= « espèces » ou « groupes d'espèces »). Elle regroupe un peu plus de 120 taxons et est amenée à s'enrichir régulièrement. Par ailleurs, le vocabulaire utilisé dans la clé a volontairement été simplifié pour faciliter la compréhension des critères d'identification.
Particularités liées à l'identification des algues
Parce que deux espèces proches taxonomiquement peuvent être très différentes morphologiquement, l'identification des algues nécessite bien souvent de se baser sur des critères microscopiques pour arriver jusqu'au niveau spécifique. Dans le cadre du protocole ALAMER et de la clé « naturaliste », nous avons fait le choix de n'utiliser que des critères morphologiques visibles à l'œil nu pour identifier les spécimens directement sur le terrain. Pour cette raison, il est possible d'identifier une algue au niveau spécifique ou à un niveau moins précis regroupant plusieurs espèces. La classification proposée ici, se base uniquement sur des critères morphologiques observables à l'œil nu, sur le terrain et ne reflètent pas la classification réelle des espèces, qui reste peu abordable pour des non professionnels.
Des algues bleues ?
La liste des taxons possibles à identifier comprend, en plus des algues et plantes marines, une espèce de cyanobactérie dont la différenciation, à l'œil nu, avec les algues, est très délicate. Autrefois regroupée à tort sous le terme d' « algue bleue », les cyanobactéries forment un groupe bien distinct et peuvent parfois être retrouvées dans la laisse de mer, d'où leur présence dans la présente clé.
Remerciements
À compléter
Soutiens
Le présent outil d'aide à l'identification a bénéficié, à travers Science Ensemble, du soutien financier de la direction des relations science, culture et société de Sorbonne Université, grâce au label Science Avec et Pour la Société. Il a également bénéficié du soutien de l'Office Français de la Biodiversité à travers le projet Life MarHa « Sciences Participatives » coordonné par l'association Planète Mer. Ce projet n'aurait pu aboutir sans le soutien de la Fondation d'entreprise du Crédit Agricole qui soutien l'ensemble du programme Plages Vivantes. Enfin, toute l'équipe remercie l'ensemble des partenaires associés pour leur aide scientifique et technique.
Mentions légales
Auteurs
Christian KERBIRIOU, Isabelle LE VIOL, Pauline POISSON, Victor VACHER - Muséum national d'Histoire naturelle.
Conception et rédaction
Pauline POISSON - Muséum national d'Histoire naturelle.
Photographies
Toutes les photographies utilisées sont issues de la banque d'images des membres de l'équipe Plages Vivantes et de la banque d'images des contributeurs et contributrices du site INaturalist.
Graphisme et illustration
Delphine Barantal ?
Source
Delachaux, Estran22...
